Za posadu američke mornarice napad na Iran ne predstavlja iznenađenje, jer se na njega pripremaju mjesecima. Najveći američki nosači aviona već su raspoređeni prema obali Irana, a analize ukazuju da je riječ o najvećem pomorskom angažmanu na Bliskom istoku u više od dvije decenije.
USS Gerald R. Ford, dragulj američke flote i najveći ratni brod ikada izgrađen, dug je 337 metara i mjesecima plovi svjetskim morima, dok posada sedmicama nije izlazila na kopno. Kao najsavremeniji nosač aviona američke mornarice, brod je početkom januara imao ključnu ulogu u “Operaciji Absolute Resolve”, u kojoj su američke specijalne snage, prema navodima, oteli venecuelanskog predsjednika Nicolása Madura iz njegove palate u Caracasu.
Brod je ostao u Karibima sve dok američki predsjednik Donald Trump prije oko 2 sedmice nije naredio da isplovi direktno prema obali Irana.
Pomorska sila bez presedana
Dolaskom USS Gerald R. Ford i prateće udarne grupe, američko prisustvo u Perzijskom zaljevu dobilo je historijske razmjere: 11 velikih površinskih ratnih brodova (krstarice i razarači) te 3 manja (fregate i korvete), uz još jedan nosač aviona, USS Abraham Lincoln, s njegovom udarnom grupom. Prema washingtonskom think tanku CSIS (Center for Strategic International Studies – Centar za strateške i međunarodne studije), ova dva nosača zajedno nose oko 120 borbenih aviona, uključujući najmanje 30 aviona modela F-35.
Analiza CSIS-a navodi da je riječ o najvećem mornaričkom angažmanu Sjedinjenih Američkih Država na Bliskom istoku od invazije na Irak 2003. godine, kada je američka vojska ušla s gotovo 200.000 vojnika i ostala do 2011. godine. Prema istim podacima, više od 1/3 svih američkih mornaričkih brodova koji trenutno nisu na remontu ili popravci nalazi se u operaciji pred obalom Irana. Paralelno, dodatni borbeni avioni premještaju se u američke baze na Bliskom istoku i u Evropi.
Ograničeni udari, bez kopnene ofanzive
Ovaj kontingent, prema procjenama, znatno je veći nego u junu 2025. godine, kada su Sjedinjene Američke Države posljednji put bombardovale nekoliko podzemnih nuklearnih postrojenja u Iranu. Pitanje je, međutim, šta trenutne snage realno mogu postići u vojnom smislu.
Prema izvještaju CSIS-a, Sjedinjene Američke Države bi s postojećim snagama mogle ispaliti 50 do 100 krstarećih projektila Tomahawk i drugih raketa dugog dometa na ciljeve u Iranu, poput objekata Revolucionarne garde ili ponovo na nuklearna postrojenja. Ipak, u analizi se naglašava da bi to bili tek “ograničeni udari”, te da vatrena moć vjerovatno ne bi bila dovoljna da se iznudi promjena režima.
Kopnena ofanziva se, prema istoj procjeni, ne smatra realnom opcijom, jer na terenu nema transportnih brodova koji bi mogli podržati raspoređivanje kopnenih trupa ili specijalnih jedinica. Zaključak analize je da zbog snage Irana još nije prikupljeno “dovoljno snaga za višesedmičnu, kontinuiranu ofanzivu”, za šta bi bila potrebna dodatna logistička podrška koja bi mogla potrajati sedmicama.