U jeku sve dublje institucionalne i političke krize, stručnjaci su predstavili detaljnu analizu koja prikazuje pet mogućih scenarija razvoja situacije u Bosni i Hercegovini nakon 12. juna. U izvještaju koji se temelji na hronologiji događaja od 2023. do 2025. godine, ukazuje se na konkretne korake rukovodstva iz Republike Srpske koji su narušili ustavni poredak i doveli do političkog zastoja.
Prvi scenarij podrazumijeva reintegraciju institucija kroz primjenu zakona i snažnu međunarodnu podršku. Sankcije, hapšenja i obustava finansijskih sredstava mogli bi prisiliti vlasti RS-a na povlačenje neustavnih mjera.
Drugi scenarij uključuje formalizaciju paralelnog pravnog sistema unutar RS-a, čime bi BiH de facto bila podijeljena na dva pravna entiteta – sa dugoročnim posljedicama po evropski put i unutrašnju stabilnost.
Treći model predviđa status quo uz političke pregovore i minimalne ustupke. Takvo stanje bi zadržalo privid funkcionisanja, ali bez stvarnog rješenja ključnih problema.
Četvrti scenario vodi ka otvorenoj međunarodnoj intervenciji. Eskalacija konflikta, militarizacija i blokada državnih organa mogli bi izazvati reakciju međunarodnih snaga s ciljem očuvanja Dejtonskog sporazuma.
Peti i najekstremniji scenarij jeste formalna disolucija – usvajanje ustava RS-a, formiranje vlastitih institucija i najava referenduma o nezavisnosti, što bi Bosnu i Hercegovinu dovelo do tačke bez povratka.
Analitičari naglašavaju da je međunarodna zajednica ključna za deeskalaciju i očuvanje stabilnosti. Ipak, bez političke volje unutar zemlje, ni najbolji planovi neće imati efekta.