Demobilisani branioci u Federaciji Bosne i Hercegovine kroz Zakon o pravima demobilisanih branilaca i članova njihovih porodica, koji je na snazi od 2019. godine, mogu ostvariti ukupno 16 različitih prava. Među najznačajnijima je mjesečna egzistencijalna novčana naknada, koja se isplaćuje sa federalnog ili kantonalnog nivoa, u zavisnosti od ispunjavanja zakonom propisanih uslova.
Pravo na federalnu egzistencijalnu naknadu imaju demobilisani branioci koji su navršili 65 godina života, pod uslovom da su najmanje 12 mjeseci bili pripadnici Oružanih snaga, imaju prebivalište u Bosni i Hercegovini i ostvaruju mjesečne prihode manje od 50 posto najniže penzije isplaćene u Federaciji BiH za decembar prethodne godine.
Kako je najniža penzija u decembru 2025. godine iznosila 599,28 KM, prihodovni cenzus za ostvarivanje ovog prava trenutno iznosi 299,64 KM.
Pravo mogu ostvariti i demobilisani borci koji imaju najmanje 57 godina života, ali uz dodatni uslov da su najmanje godinu dana prije podnošenja zahtjeva prijavljeni kao nezaposlene osobe na evidenciji nadležne službe za zapošljavanje. I oni moraju ispunjavati uslov o najmanje 12 mjeseci provedenih u Oružanim snagama, imati prebivalište u BiH te prihode ispod propisanog cenzusa.
Trenutno egzistencijalna naknada na federalnom nivou iznosi 6,20 KM za svaki mjesec proveden u odbrani Bosne i Hercegovine.
Posebna prava za povratnike i supruge umrlih boraca
Zakon predviđa da pravo na egzistencijalnu naknadu imaju i demobilisani branioci koji su se vratili u Republiku Srpsku ili Brčko distrikt, bez obzira na godine života. Uslov je da su najmanje godinu dana bili pripadnici Oružanih snaga BiH i da njihovi mjesečni prihodi ne prelaze 50 posto najniže penzije u Federaciji BiH.
Isto pravo može ostvariti i supruga umrlog demobilisanog borca – povratnika u Republiku Srpsku ili Brčko distrikt, bez obzira na starosnu dob, ukoliko ispunjava prihodovni uslov i ako je njen suprug najmanje 12 mjeseci bio pripadnik Oružanih snaga.
Kada pravo imaju supruge demobilisanih boraca?
Egzistencijalnu naknadu mogu ostvariti i supruge demobilisanih boraca koje su navršile 57 godina života, nemaju prihode veće od propisanog cenzusa, a njihov suprug je najmanje godinu dana bio pripadnik Oružanih snaga.
S druge strane, kantoni finansiraju egzistencijalne naknade za demobilisane borce mlađe od 57 godina, kao i za supruge umrlih boraca koje nisu navršile tu životnu dob.
Visina kantonalnih naknada razlikuje se od kantona do kantona, ali se uglavnom kreće između šest i sedam KM za svaki mjesec proveden u odbrani Bosne i Hercegovine.
