Nova američka strategija prema Zapadnom Balkanu pokazuje da Bosna i Hercegovina više nije posmatrana prvenstveno kao projekat demokratizacije i postratne obnove, već kao važan geopolitički prostor u kojem se prepliću energetski, sigurnosni i globalni interesi velikih sila.
Analiza koju potpisuje novinarka Nafisa Latić za Turkiye Today fokusira se na izvještaj State Department dostavljen američkom Kongresu, u kojem se vidi značajna promjena američkog pristupa regionu.
Dok su ranije ključne teme bile demokratizacija, ustavne reforme i euroatlantske integracije, novi dokument mnogo više naglašava energetsku sigurnost, obuzdavanje ruskog i kineskog uticaja te zaštitu strateških interesa SAD-a.
U tekstu se navodi da se Bosna i Hercegovina danas sve više posmatra kao strateški koridor za energetsku i sigurnosnu politiku Zapada, posebno kroz projekte poput Južne plinske interkonekcije između BiH i Hrvatska.
Autorka ističe da je upravo energetika postala centralna tačka nove američke politike, jer Washington želi smanjiti zavisnost regiona od ruskog gasa i ojačati prisustvo zapadnih energetskih kompanija.
Istovremeno, analiza upozorava na jednu od najvećih kontradikcija nove američke politike — odnos prema Milorad Dodik.
Iako američki dokument formalno brani teritorijalni integritet BiH i upozorava na destabilizaciju regiona, izbjegava direktno adresirati Dodika i njegovu dugogodišnju secesionističku retoriku.
Posebnu pažnju izaziva činjenica da je administracija američkog predsjednika Donald Trump krajem 2025. godine ukinula ekonomske sankcije Dodiku, članovima njegove porodice i dijelu njegovih saradnika, dok pojedini članovi američkog Kongresa istovremeno traže ponovno uvođenje sankcija zbog prijetnji Dejtonskom sporazumu.
Analiza upozorava da takva kontradiktorna politika stvara ozbiljnu nesigurnost u BiH, jer ostavlja utisak da Washington sve više prelazi na pragmatične dogovore sa snažnim regionalnim akterima umjesto na direktno suprotstavljanje destabilizirajućim politikama.
U tekstu se također navodi da Evropska unija gotovo potpuno nestaje iz nove američke strategije za Zapadni Balkan, što se tumači kao znak slabljenja evropskog uticaja u regionu.
Autorka smatra da se Evropska unija i dalje fokusira na priču o reformama i proširenju, dok stvarni geopolitički procesi na Balkanu sve više određuju odnosi između SAD-a, Rusija i Kina.
Posebno se naglašava da Rusija koristi etničke podjele i energetski uticaj za destabilizaciju regiona, dok Kina širi svoj ekonomski uticaj kroz infrastrukturne projekte, kredite i industrijska ulaganja.
U tom kontekstu, odlazak Christian Schmidt sa pozicije visokog predstavnika opisuje se kao simbol kraja jedne ere međunarodnog intervencionizma u BiH.
Prema analizi, Schmidt je predstavljao model međunarodne politike u kojem je Zapad bio spreman direktno intervenirati u političke procese u BiH, dok nova američka strategija pokazuje mnogo manje spremnosti za takav pristup.
Zaključak analize jeste da međunarodna zajednica danas možda više nije fokusirana na transformaciju BiH u funkcionalnu demokratsku državu, nego prije svega na očuvanje stabilnosti, sprječavanje većih sukoba i zaštitu strateških interesa Zapada na Balkanu.