Prema ocjeni autora, otvorena pitanja u Bosni i Hercegovini, poput raspodjele državne imovine između različitih nivoa vlasti, trebala bi biti rješavana kroz proces evropskih integracija i pregovaračka poglavlja sa Evropskom unijom.
Njemački list Frankfurter Allgemeine objavio je opsežnu analizu u kojoj upozorava da se odnosi između Sjedinjenih Američkih Država i Evropske unije na zapadnom Balkanu ubrzano mijenjaju, te da Bosna i Hercegovina postaje jedno od glavnih poprišta novog geopolitičkog rivalstva između Vašingtona i Brisela.
Autor analize Michael Martens tvrdi da prisilno povlačenje visokog predstavnika Christiana Schmidta, iza kojeg, kako navodi, stoji pritisak iz Sjedinjenih Američkih Država, predstavlja mnogo više od kadrovskog pitanja u Bosni i Hercegovini.
„Slučaj pokazuje da Evropljani i Amerikanci više nisu partneri čak ni na Balkanu, nego geopolitički rivali“, piše Martens.
Prema njegovoj ocjeni, sadašnja američka administracija Evropsku uniju više ne vidi kao strateškog saveznika nego kao konkurenta, a Balkan koristi kao prostor za demonstraciju političkog uticaja.
„Iz perspektive sadašnjih vlasti u Vašingtonu oni sebe ne vide kao partnere Evropske unije, nego kao njene konkurente“, navodi autor.
U tekstu se posebno analizira politička uloga predsjednika Rs Milorada Dodika, kojeg Frankfurter Allgemeine opisuje kao najuticajnijeg političara među bosanskim Srbima i najodanijeg saveznika ruskog predsjednika Vladimira Putina u Evropi.
Martens podsjeća da je Dodik tokom druge polovine devedesetih godina imao snažnu podršku Zapada, uključujući i tadašnju američku državnu sekretarku Madeleine Albright.
„Ono što danas zvuči gotovo nevjerovatno tada je djelovalo logično: Dodik se suprotstavljao mrežama ratnog zločinca Radovana Karadžića, predstavljao se kao prozapadni političar i genocid u Srebrenici nazivao pravim imenom — genocidom“, navodi autor.
Međutim, prema ocjeni njemačkog lista, Dodik je u međuvremenu postao centralna figura separatističke politike u Bosni i Hercegovini.
„Danas je Dodik vodeća snaga separatizma u Bosni. Već gotovo dvije decenije prijeti odvajanjem Rs-a od ostatka države“, piše Frankfurter Allgemeine.
List tvrdi da je ključna razlika u odnosu na raniji period to što Dodik danas djeluje uz „prešutnu američku toleranciju“, a možda čak i podršku iz Vašingtona.
„Na Balkanu sada sijeku Bosnu sjekirom, računajući da su Evropljani previše slabi i podijeljeni da bi pružili ozbiljan otpor“, upozorava Martens.
Autor smatra da bi eventualno urušavanje Bosne i Hercegovine moglo proizvesti novu sigurnosnu krizu u regionu i otvoriti pitanje mogućeg sukoba.
Posebno ukazuje na činjenicu da značajan broj nesrpskog stanovništva živi na teritoriji Rs, te da Bošnjaci, koji čine većinu stanovništva Bosne i Hercegovine, ne bi mirno posmatrali pokušaj razbijanja države.
„Bosanski muslimani ne bi stajali po strani ukoliko bi Dodik pokušao uništiti njihovu državu“, navodi se u tekstu.
Martens upozorava da bi u tom slučaju predsjednik Srbije Aleksandar Vučić bio suočen s pritiskom da politički ili drugačije podrži bosanske Srbe.
„Ako bi izbilo nasilje, Vučić bi se našao pod pritiskom da pomogne ‘srpskoj braći u Bosni’“, piše autor.
Ipak, Frankfurter Allgemeine ocjenjuje da trenutni razvoj događaja još ne znači nužno povratak nasilja, ali upozorava da bi imenovanje novog visokog predstavnika po volji Vašingtona dodatno oslabilo postojeće mehanizme međunarodne kontrole.
„Ako Sjedinjene Američke Države sada postave poslušnog Schmidovog nasljednika, put prema daljoj destabilizaciji više ne bi bio blokiran“, upozorava Martens.
Veliki dio analize posvećen je i ulozi OHR-a, odnosno institucije visokog predstavnika, za koju autor tvrdi da je faktički izgubila stvarnu političku moć.
Iako visoki predstavnik formalno raspolaže širokim ovlaštenjima, uključujući mogućnost nametanja zakona i smjene političara, Martens smatra da u praksi više nema kapacitet za provođenje svojih odluka.
„Visoki predstavnici su već dugo samo papirni tigrovi“, navodi Frankfurter Allgemeine.
Kao ilustraciju toga autor navodi činjenicu da je Milorad Dodik i dalje dominantna politička figura među bosanskim Srbima uprkos sukobima sa Christianom Schmidtom i sudskim procesima koji se vode protiv njega.
Martens smatra da bi u slučaju ozbiljne sigurnosne krize visoki predstavnik bio gotovo potpuno nemoćan.
„Ako bi se nasilje vratilo u Bosnu, visoki predstavnik bi možda mogao objaviti oštro protestno pismo na internetu — osim toga bio bi bespomoćan“, navodi se u tekstu.
Njemački list ide i korak dalje, tvrdeći da je OHR posljednjih godina postao kontraproduktivna institucija jer domaćim političarima omogućava izbjegavanje odgovornosti za donošenje nepopularnih odluka.
„Kancelarija visokog predstavnika već dvadeset godina je mrtav konj koji je iscrpljen od jahanja“, piše Martens, pozivajući se na ranije izjave jednog od bivših visokih predstavnika.
Frankfurter Allgemeine smatra da bi evropske države trebale zajednički spriječiti imenovanje novog visokog predstavnika nakon eventualnog odlaska Christiana Schmidta, te podržati zatvaranje OHR-a nakon općih izbora u Bosni i Hercegovini planiranih za jesen.
Prema ocjeni autora, otvorena pitanja u Bosni i Hercegovini, poput raspodjele državne imovine između različitih nivoa vlasti, trebala bi biti rješavana kroz proces evropskih integracija i pregovaračka poglavlja sa Evropskom unijom.
Istovremeno se upozorava da Evropska unija mora hitno vratiti kredibilitet politici proširenja na zapadni Balkan.
„Sadašnji prividni pregovori bez vidljivog kraja nisu vjerodostojni“, piše Martens.
Autor zaključuje da upravo taj vakuum i slabljenje evropskog uticaja koriste druge sile, prije svega Rusija i Kina, ali sada sve više i Sjedinjene Američke Države.